Diplomacia amerikane synon Azinë Qendrore: Uashingtoni kërkon ndikim më të madh në oborrin e Rusisë dhe Kinës

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të niset këtë fundjavë drejt Uzbekistanit për një seri bisedimesh strategjike me pesë shtetet e Azisë Qendrore. Kjo lëvizje vjen në kuadër të përpjekjeve të administratës Trump për të intensifikuar bashkëpunimin tregtar dhe për të zgjeruar praninë gjeopolitike të Uashingtonit në një zonë që tradicionalisht është dominuar nga Moska dhe Pekini. Në bazë të njoftimit të lëshuar nga Departamenti i Shtetit më 13 tetor, Rubio do të marrë pjesë aktive në takimin ministror të formatit C5+1, i cili do të zhvillohet nga 17 deri më 20 tetor në qytetin historik të Samarkandit. Ky format diplomatik bashkon Shtetet e Bashkuara me Kazakistanin, Kirgizinë, Taxhikistanin, Turkmeninë dhe Uzbekistanin. Përveç seancave plenare, shefi i diplomacisë amerikane do të zhvillojë takime kokë më kokë me udhëheqësit e lartë të këtyre vendeve dhe do të udhëheqë një delegacion madhor biznesi prej më shumë se 200 drejtuesish korporatash. Ky angazhim i shtuar amerikan vjen në një periudhë kur rajoni shfaq interes të theksuar për të diversifikuar aleancat e tij, duke synuar reduktimin e varësisë nga fuqitë tradicionale. Nga ana tjetër, Uashingtoni po shfaq një vëmendje të jashtëzakonshme ndaj burimeve energjetike, korridoreve të transportit dhe mineraleve kritike që gjenden me shumicë në Azinë Qendrore. Ken Moriyasu, analist i lartë në Institutin Hudson, u shpreh në një prononcim se kjo vizitë dhe ky nivel i paprecedentë i angazhimit ndërmjet SHBA-së dhe shteteve të rajonit përbëjnë hapin e parë drejt këtij qëllimi strategjik. Sipas tij, vendet e Azisë Qendrore nuk ndihen komode me idenë e zëvendësimit të ndikimit rus thjesht me një dominim të ri kinez, gjë që i ka shtyrë kryeqytetet rajonale të kërkojnë afrim me Uashingtonin dhe partnerët evropianë. Lufta e gjatë e Rusisë kundër Ukrainës ka bërë që Moska të zhvendosë vëmendjen dhe burimet e saj diku tjetër, duke krijuar një hapsirë të përshtatshme që fuqi të tjera të rrisin praninë e tyre në rajon. Ndërkohë, Kina ka konsoliduar pozitat e saj përmes projekteve të gjera të infrastrukturës, tregtisë dhe nismës së saj globale “Brezi dhe Rruga”. Nga ana e tij, Ariel Cohen, studiues i lartë në Këshillin Atlantik dhe drejtor menaxhues i Programit për Energjinë, Rritjen dhe Sigurinë në Qendrën Ndërkombëtare për Tatimet dhe Investimet, theksoi se administrata Trump mbetet e fokusuar te interesat amerikane dhe te rivaliteti global me Kinën. Ai shtoi se ndërsa Kina mbetet superfuqia ekonomike dhe Rusia ruan lidhjet në fushën e sigurisë, Shtetet e Bashkuara nuk kanë ndërmend të tërhiqen apo ta braktisin këtë hapësirë gjeostrategjike. Intensifikimi i raporteve ekonomike dhe diplomatike do t'i mundësojë Uashingtonit të garantojë zinxhirët e furnizimit, të hapë dyert për mundësi të reja tregtare dhe të shmangë monopolizimin e ndikimit rajonal nga vetëm një fuqi e vetme. Prania e 200 drejtuesve të bizneseve dëshmon peshën e madhe që i jepet diplomacisë ekonomike, ku synohet arritja e marrëveshjeve konkrete në sektorë të ndryshëm. Senatori republikan Steve Daines u shpreh se progresi në marrëdhëniet me Azinë Qendrore duhet të shoqërohet me hapa të mëtejshëm, përfshirë heqjen e kufizimeve të vjetruara tregtare që datojnë nga epoka sovjetike, të njohura si legjislacioni Jackson-Vanik. Ky mekanizëm ligjor ndëshkon ekonomitë aktuale dhe të kaluara që nuk përmbushin standardet e lirisë së emigrimit. Përtej rëndësisë së mineraleve kritike, vlera gjeostrategjike e Azisë Qendrore përcaktohet fuqishëm edhe nga pozita e saj gjeografike, e cila lidh Kinën, Rusinë, Azinë Jugore dhe Evropën në një nyjë të vetme transporti.