Konfiskimi i pasurisë: Instituti i Kosovës për Drejtësi nxjerr gjashtë ndryshime kyçe për projektligjin

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka bërë publike gjetjet e hulumtimit parlamentar të titulluar “Ndërhyrjet e nevojshme para miratimit përfundimtar të Ligjit për Byronë”, përmes të cilit ka paraqitur zyrtarisht gjashtë amendamente për Projektligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme. Sipas këtij instituti, dokumenti është hartuar posaçërisht për periudhën ndërmjet dy leximeve në Kuvend, me qëllim që të adresohen boshllëqet dhe mangësitë që vazhdojnë të shoqërojnë këtë nismë legjislative. Gjatë shpalosjes së raportit, hulumtuesi i lartë i IKD-së, Gzim Shala, nënvizoi se materiali nuk mjaftohet vetëm me evidentimin e sfidave, por sjell në tryezë zgjidhje konkrete dhe amendamente të gatshme për përmirësimin e tekstit ligjor. Ndër propozimet kryesore të IKD-së është mënyra e zgjedhjes së Drejtorit të Përgjithshëm të Byrosë dhe anëtarëve të Komisionit Mbikëqyrës nga ana e Kuvendit. Për të rritur integritetin dhe pavarësinë funksionale të këtij institucioni, propozohet që për këto pozita të sigurohen minimalisht 61 vota. Gjithashtu, në raport kërkohet themelimi i një Divizioni për Konfiskim Civil edhe në kuadër të Gjykatës së Apelit, masë kjo që synon garantimin e specializimit të mirëfilltë gjyqësor në të dy shkallët e drejtësisë. Një tjetër ndryshim i rëndësishëm ka të bëjë me zëvendësimin e formulimit të paqartë “në masë të madhe më e lartë” për zgjerimin e verifikimit pas largimit nga funksioni publik, duke e zëvendësuar atë me një prag të matshëm. Konkretisht, verifikimi mund të shtrihet deri në pesë vjet pas përfundimit të detyrës, vetëm nëse mospërputhja mes pasurisë së fituar dhe të hyrave të ligjshme tejkalon shumën prej 25 mijë eurosh. IKD-ja sugjeron po ashtu që Gjykata të bëjë një vlerësim paraprak të bazueshmërisë për çdo propozim konfiskimi. Sipas kësaj ideie, barra e provës do t'i kalojë individit vetëm pasi gjykata të konfirmojë propozimin përmes një vendimi të formës së prerë, ndërsa ankesa ndaj këtij konfirmimi do të prodhonte efekt pezullues. Dokumenti ndalet edhe te kompensimi në situatat kur procedurat përfundojnë pa ndonjë konfiskim pasurie. Kjo përfshin dëmet nga kufizimi i përdorimit apo disponimit të pronës, zhvlerësimin e saj, shpenzimet e drejtpërdrejta procedurale, si dhe përcaktimin e qartë të gjykatës kompetente dhe afateve për dorëzimin e kërkesës. Amendamenti i gjashtë synon t'i sigurojë palës së tretë të drejtën ligjore për ta kundërshtuar në gjykatë vendimin që lidhet me zgjerimin e verifikimit të pasurisë. Në përmbyllje, IKD vlerëson se ndërtimi i një mekanizmi efikas për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme mbetet synim jetik dhe legjitim, mirëpo këmbëngul se korniza ligjore duhet të jetë e kristaltë, e parashikueshme dhe e pajisur me garanci të forta procedurale.